Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường phát biểu tại hội nghị.

Với chủ đề "Tham gia chuỗi giá trị nông nghiệp toàn cầu: An toàn thực phẩm và liên kết tiêu thụ nông sản", Hội nghị toàn thể Chương trình hỗ trợ quốc tế (ISG) 2017 về nông nghiệp đã diến ra ngày 11/12, tại Hà Nội, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức. Đây là chương trình quốc tế hỗ trợ Việt Nam kể từ năm 2000 bao gồm 21 thành viên nước ngoài đa phương và song phương.

Phát biểu khai mạc tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, về thương mại, nông sản Việt Nam đã được xuất khẩu đến 180 nước trên thế giới và Việt Nam luôn nằm trong top 15 quốc gia xuất khẩu nông sản lớn nhất, với giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 32 tỷ USD (năm 2016) và năm nay có thể đạt 36 tỷ USD, trong đó có 10 nhóm ngành hàng xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, mặc dù đã được coi là một “cường quốc” về xuất khẩu nông sản, song có đến 90% nông sản của Việt Nam vẫn xuất khẩu dưới dạng thô hoặc với hàm lượng chế biến thấp, chất lượng và giá trị xuất khẩu thấp hơn các sản phẩm cùng loại của nhiều nước khác. Đặc biệt, nhiều sản phẩm được bán ra thị trường thế giới mà không có thương hiệu, nhãn mác, hoặc phải sử dụng thương hiệu nước ngoài. Đây là một bất lợi lớn, ảnh hưởng đến tiến trình tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu của nông sản Việt Nam...

Trong khâu sản xuất, ngoài những hạn chế về qui mô sản xuất manh mún, ngành Nông nghiệp hiện nay đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề như việc sử dụng vật tư đầu vào và tài nguyên chưa hợp lý, ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao còn hạn chế… Công nghiệp chế biến phát triển chậm, chỉ khoảng 25% đến 30% doanh nghiệp chế biến có áp dụng dây chuyền chế biến hiện đại (trong khi mức trung bình các nước ASEAN là 50%).

Trong khâu phân phối và tiêu thụ sản phẩm, vấn đề an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn vệ sinh để đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và quốc tế là điểm đặc biệt cần được lưu tâm. Đây cũng là rào cản lớn nhất mà các nước sẽ dựng lên nhằm ngăn cản nông sản Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khâu chế biến và phát triển thị trường, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc cho nông sản Việt Nam còn yếu, chuỗi giá trị chế biến còn tách rời sản xuất với thị trường.

Trong khi đó, các hoạt động hỗ trợ như cung cấp tín dụng theo chuỗi, chính sách thu hút đầu tư còn nhiều bất cập; khâu dự báo, cảnh báo tín hiệu thị trường, mặc dù đã bước đầu được triển khai, song còn chưa đáp ứng được yêu cầu. Cùng với đó tác động của biến đổi khí hậu diễn ra khốc liệt tạo nên những rủi ro, thiệt hại lớn đến sản xuất nông nghiệp và thu nhập, đời sống của nông dân và kinh tế khu vực nông thôn.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cũng khẳng định, trong thời gian tới ngành Nông nghiệp cần tập trung phát triển thị trường cả trong nước và quốc tế.

Trong đó, chú trọng phát triển các kênh phân phối, đảm bảo yêu cầu về chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu mạnh, tích cực đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu, giữ ổn định các thị trường truyền thống, tìm kiếm và mở rộng các thị trường tiềm năng. Tạo cầu nối để các doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng tham gia, chia sẻ thông tin, triển khai các mô hình liên kết sản xuất, kinh doanh hiệu quả, phát thải thấp, phát triển nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Đại diện các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ tham dự hội nghị, ông Ousmane Dione, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đánh giá cao nỗ lực của ngành Nông nghiệp khi tham gia vào chuỗi giá trị nông sản toàn cầu, với nhiều sản phẩm đạt giá trị xuất khẩu cao như: Cà phê, hồ tiêu, thủy sản, hoa quả… Việc tăng cường chế biến, gia tăng giá trị sản phẩm nhiều hơn cũng sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn, thu nhập cao hơn cho nông dân Việt Nam.

“Ngân hàng Thế giới cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam phát triển chuỗi giá trị và an toàn thực phẩm. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm không chỉ là 1 giải pháp mà cần có cả giải pháp tổng thể. Cộng đồng quốc tế có nhiều kinh nghiệm về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và sẵn sàng chia sẻ với Việt Nam. Bên cạnh đó, Việt Nam cần đầu tư nhiều hơn cho an toàn thực phẩm”, ông Ousmane Dione nhấn mạnh./.

Tin, ảnh: Phúc Nguyên