Đa số cá bãi đỗ xe đang được nghiên cứu đầu tư đều tận dụng quỹ đất hiện có của chính doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc phát triển hệ thống bến bãi rất chậm, cơ chế khuyến khích đầu tư chưa phù hợp... Do đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đang đề xuất có cơ chế ưu đãi tài chính cho các dự án giao thông tĩnh, cũng như đưa các dự án xây dựng bến bãi vào nhóm hạ tầng để được khuyến khích cho vay vốn.

Căng thẳng bến, bãi

Báo cáo từ UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện trạng quỹ đất giao thông tĩnh trên địa bàn thành phố không chỉ thiếu so với chỉ tiêu quy hoạch mà còn phân bổ không đồng đều, ảnh hưởng đến hoạt động giao thông vận tải và an toàn giao thông. Theo đó, đa số xe buýt phải sử dụng tạm lòng lề đường để đỗ, đón trả khách, sử dụng tạm mặt đường hoặc nhà của chủ xe để lưu đậu qua đêm, không thực hiện được chế độ bảo dưỡng, bảo trì, giao ca. Các hãng taxi cũng không đủ khả năng thuê địa điểm đỗ tạm thời…

Cũng theo báo cáo này, ngân sách thành phố rất hạn chế nên chưa thể đầu tư xây dựng bến xe mới, do đó, các bến xe hiện hữu vừa phải đảm bảo chức năng hoạt động liên tỉnh, vừa đảm nhận thêm hoạt động của các tuyến xe buýt nội thành nên dẫn đến tình trạng quá tải, gây khó khăn cho điều hành giao thông. Tình trạng thiếu kho bãi tập kết hàng hóa trở nên nghiêm trọng…

Hiện tại, trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã hình thành và đưa vào khai thác, sử dụng 2 bãi đỗ xe cao tầng (tại quận 1 và quận Tân Phú) và 5 dự án đầu tư xây dựng bãi xe ngầm đang trong quá trình xúc tiến đầu tư. Đa số các bãi đỗ xe đang được nghiên cứu đầu tư đều tận dụng quỹ đất hiện có của chính doanh nghiệp hoặc tận dụng không gian ngầm các công viên, trung tâm thương mại, nhà văn hóa, khu vui chơi giải trí… để xây dựng (không phải ứng kinh phí để thực hiện thu hồi và bồi thường). Tuy nhiên, hầu hết các dự án này được ngân hàng thương mại phân loại là hình thức đầu tư bất động sản, mức lãi vay cao, mức tín dụng hạn chế. Trong khi đó, theo các nhà đầu tư, chi phí đầu tư để xây dựng khá lớn, khả năng thu hồi vốn thấp trong thời gian dài.

Về bến bãi phục vụ cho hoạt động vận tải hành khách đường bộ hiện mới chỉ dừng lại ở việc đầu tư nâng cấp mở rộng các bãi hiện hữu, sử dụng quỹ đất trống hoặc có chi phí giải phóng mặt bằng thấp. Một số dự án bến xe buýt, bến xe liên tỉnh đang xúc tiến nghiên cứu, tổ chức đầu tư nhưng đều sử dụng vốn NSNN. Một số bến vận tải hàng hóa hiện được quy hoạch từ các chợ đầu mối chủ yếu trung chuyển hàng hóa trong ngày. Trong khi theo quy hoạch, các bến bãi phải được đầu tư mới, có quy mô từ 10ha trở lên.

Thí điểm miễn tiền thuê đất

Trước tình hình đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đã đề xuất được miễn tiền thuê đất đối với phần diện tích các hạng mục công trình dịch vụ gồm: Khu vực đón trả khách; bãi đỗ xe ô tô vào vị trí đón khách; khu vực bãi đỗ xe công cộng, khu vực dịch vụ bảo dưỡng và sửa chữa phương tiện; khu bán vé, khu quản lý điều hành; khu vực phòng chờ khách… Đối với vị trí bến bãi theo quy hoạch có công trình là bãi đậu xe ngầm hoặc bãi đậu xe cao tầng, hoặc kết hợp cả hai, phần diện tích đất được miễn được xác định bởi tỷ lệ giữa số tầng cung ứng bãi đậu xe công cộng và tổng số tầng xây dựng so với diện tích khu đất.

Nhà nước cho phép công trình bến bãi đầu tư xây dựng mới theo quy hoạch (có thực hiện giải phóng mặt bằng, thu hồi đất) được ưu đãi thuế suất thuế TNDN 10% trong vòng 15 năm. Đồng thời, UBND TP. Hồ Chí Minh cũng đề nghị được đưa nhóm các dự án đầu tư xây dựng các bến bãi (mặc dù có trung tâm thương mại) vào nhóm hạ tầng để được khuyến khích cho vay vốn đầu tư.

Bộ Tài chính cho biết, thực tế hiện nay, pháp luật về giao thông vận tải đường bộ chưa có quy định cụ thể về “vận tải hành khách công cộng” dẫn đến vướng mắc về phạm vi trong thực hiện chính sách ưu đãi về tiền thuê đất trong thời gian vừa qua. Do đó, trước mắt, để giải quyết nhu cầu cấp bách về bãi đậu xe trên địa bàn thành phố, đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành có liên quan và UBND TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu, xây dựng, trình Thủ tướng ban hành cơ chế thí điểm miễn tiền thuê đất đối với các dự án đầu tư xây dựng giao thông tĩnh trên địa bàn.

Về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Bộ Tài chính cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ chủ trì, phối hợp với Bộ Giao thông vận tải, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sửa đổi, bổ sung về mức ưu đãi thuế TNDN hợp lý đối với dự án xây dựng công trình bến bãi trên cơ sở bổ sung đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư theo lĩnh vực. Mức ưu đãi tương đương dự án đầu tư ở khu công nghiệp hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn.

Trường hợp các dự án đầu tư xây dựng bến bãi theo đề xuất của TP. Hồ Chí Minh thuộc lĩnh vực khuyến khích đầu tư theo hình thức đối tác công tư sẽ được ưu đãi, hỗ trợ vay vốn theo quy định hiện hành./.

Vân Hà