Một giờ học của thầy và trò Trường Tiểu học Thái Thịnh (Đống Đa - Hà Nội). Ảnh: MĐ

Ngày càng nhiều áp lực

Hướng tới kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), những ngày này cả xã hội đang dành sự trân trọng và tri ân sâu sắc đối với nghề giáo. Câu chuyện về nghề giáo cũng như những thay đổi trong bối cảnh hiện nay lại được quan tâm hơn bao giờ hết.

Bàn về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Mai Hoa - Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng (VHGDTNTN&NĐ) của Quốc hội cho rằng, nghề giáo hiện nay đang chịu rất nhiều áp lực, đặc biệt khi tiến tới đổi mới chương trình sách giáo khoa. Điều này đòi hỏi người thầy phải thay đổi rất nhiều, “không thể chỉ yên tâm với kiến thức và phương pháp mình đang có”.

Bên cạnh đó là những áp lực đến từ sự đòi hỏi rất cao và chính đáng của xã hội. Sự quan tâm, đồng hành của phụ huynh đối với nhà trường hiện nay là rất tích cực, song cũng là sự giám sát tạo nên áp lực không nhỏ đối với nhà giáo.

Đồng quan điểm, theo TS Hoàng Đức Minh - Cục trưởng Cục Nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), sự đổi mới sẽ gia tăng cấp số nhân thách thức cho nhà giáo, do đó người thẩy phải nỗ lực vươn lên và đón nhận thách thức.Theo ông Minh, hai chính sách quan trọng cho nhà giáo là thu nhập và nhân lực thì ngành giáo dục lại không tự quyết được, song về chất lượng ngành lại phải chịu trách nhiệm trước xã hội.

Cũng nhấn mạnh đến sự cần thiết phải thay đổi trong phương pháp giáo dục, TS Hoàng Văn Cường - Phó hiệu trưởng ĐH Kinh tế quốc dân cho rằng, thay vì chỉ truyền thụ tri thức, thậm chí là áp đặt như trước kia thì nhà giáo hiện nay cần phải định hướng cho học trò.

Ông Cường cho rằng, hiện vẫn còn suy nghĩ giáo dục không thể đi với thị trường mà là hoạt động mang tính xã hội, có yếu tố nhân văn nhiều hơn. Bên cạnh đó, sự giao thoa văn hóa tạo ra nhiều chuẩn mực khác nhau đòi hỏi người thầy phải thay đổi.

“Kho tàng kiến thức hiện nay rất rộng, chưa chắc người thầy đã biết nhiều hơn học trò. Tuy nhiên, vấn đề không phải là thầy biết nhiều hơn mà phải làm chủ được tri thức đó để định hướng cho học trò” - ông Cường nói.

Đề xuất có chính sách riêng cho nhà giáo

Khẳng định ghề giáo là nghề đặc thù song chính sách lại chưa đặc thù, bà Hoa cho rằng, điều này sẽ không tạo được động lực cho nhà giáo. Cách ứng xử của chính sách đối với nghề giáo hiện nay đang bất cập trên hầu hết các phương diện từ phụ cấp, lương, đào tạo đến bồi dưỡng và tuyển dụng.

Theo đó, nhà giáo và nhà trường hiện nay đang chịu quy định của 3 luật là Luật Công chức, Luật Viên chức và Bộ luật Lao động. Nếu coi nhà giáo là nghề đặc thù thì không thể xếp nhà giáo vào khung viên chức do đó không thể tuyển dụng, đánh giá giáo viên như viên chức song hiện ngành lại đang thực hiện tinh giảm biên chế giống như viên chức.

“Tôi không phủ nhận việc cần thiết phải tinh giảm nhưng ngành giáo dục phải tinh giảm thế nào cho hợp lý. Đã đến lúc phải làm một cuộc rà soát tổng thể tất cả những văn bản, chính sách hiện hành đang có, những cái gì lạc hậu phải bỏ, thay thế, cái gì chưa có phải xây mới. Chúng ta phải đặt ra những cơ chế, chính sách đúng nghĩa đặc thù cho nhà giáo” - bà Hoa nhấn mạnh.

Cũng trong năm 2017, Ủy ban VHGDTNTN&NĐ đã tiến hành giám sát về thực hiện chính sách nhà giáo. Theo đó, có đến 168 văn bản liên quan đến vấn đề này. Theo bà Hoa, mặc dù các văn bản rất nhiều và rộng nhưng lại không đồng bộ và cụ thể hóa nên không thể đi vào cuộc sống.

Do đó, Ủy ban VHGDTNTN&NĐ đề xuất trước mắt trong năm 2018 sẽ sửa Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học. Hiện cơ quan này đang phối hợp với Bộ GD&ĐT lựa chọn những vấn đề cấp thiết nhất để đưa vào chương trình sửa đổi luật sắp tới, trong đó có chính sách nhà giáo.

“Chúng tôi mong muốn chậm nhất là năm 2020 phải đưa Luật Nhà giáo vào chương trình xây dựng luật, trong đó những quy định mang tính chất đặc thù của nghề giáo phải được đặt ra và giải quyết” - bà Hoa nói./.

Mai Đan