Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, lượng phôi thép nhập khẩu về Việt Nam tính dến 15/9/2015 là 1.135.815 tấn, với trị giá trên 421 triệu USD, tăng 290% so với cùng kỳ năm 2014 (chỉ nhập khẩu 291.266 tấn). Trong đó, riêng phôi thép nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm trên 75% tổng lượng phôi nhập cả nước.

Đặc biệt, VSA nhấn mạnh việc trong 2 tháng gần đây, một số công ty thươmg mại nhập khẩu phôi thép Trung Quốc kê khai là phôi thép hợp kim chứa nguyên tố Crom (Crom>=0,3%) với mã HS 7224.90.00 để hưởng thuế suất 0%.

Trong tháng 9, lượng phôi thép nhập khẩu theo mã HS 7224.90.00 là trên 62.017 tấn với trị giá trên 20 triệu USD, gần gấp 20 lần so với tháng 8 và dự báo còn tăng mạnh trong các tháng cuối năm. Hiện tại, thuế suất nhập khẩu hiện hành của phôi vuông (billet) có mã 7207.11.00 là 9%, trong khi phôi hợp kim mã 7224.90.00 là 0%.

Theo VSA, phôi thép chứa hàm lượng rất nhỏ Crom không khác biệt gì với phôi thông thường và vẫn dùng để cán thép xây dựng thông dụng. Tương tự như trước năm 2014, nhiều DN Việt Nam đã nhập khẩu rất nhiều thép xây dựng hợp kim chứa hàm lượng rất nhỏ Boron về với mục đích trốn thuế và vẫn dùng như thép xây dựng. Sau khi Chính phủ Trung Quốc hủy bỏ chính sách hoàn thuế với một số sản phẩm thép hợp kim chứa Boron từ đầu 2015, các DN Trung Quốc đã thay thế Boron bằng Crom để tiếp tục được hưởng hoàn thuế khi xuất khẩu.

Như vậy, sản phẩm thép có chứa nguyên tố hợp kim của Trung Quốc khi nhập khẩu vào Việt Nam ngoài việc được hoàn thuế ở nước xuất khẩu, còn được hưởng thuế suất 0%, nên có giá bán rất thấp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành thép trong nước.

VSA cho rằng nếu không kịp thời ngăn chặn hiện tượng này thì phôi thép hợp kim từ Trung Quốc sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, ảnh hưởng lớn đến DN sản xuất thép trong nước, gây thất thu ngân sách.

Trong khi chờ đợi văn bản mới thay thế Thông tư liên tịch số 44/TTLT-BCT- BKHCN quy định về quản lý chất lượng thép sản xuất trong nước và thép nhập khẩu vẫn đang có hiệu lực, VSA kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước kiểm soát chặt chẽ hàng nhập khẩu phôi thép hợp kim có chứa nguyên tố hợp kim Crom. Sớm hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật liên quan như xây dựng các quy định, hàng rào kỹ thuật nhằm ngăn chặn hiệu quả việc nhập khẩu thép hợp kim nhưng chỉ sử dụng vào các mục đích thông thường, trong đó có phôi thép hợp kim./.

D.A