Toàn cảnh diễn dàn. Ảnh PV

Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải nhấn mạnh tại “Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2019”, với chủ đề “Đổi mới cách thức triển khai xúc tiến thương mại nhằm nâng cao hiệu quả xúc tiến xuất khẩu”, được tổ chức ngày 12/4.

Tăng trưởng xuất khẩu theo hướng bền vững hơn

Phát biểu tại diễn đàn, ông Đỗ Thắng Hải đánh giá, trong những năm qua cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục có sự cải thiện theo chiều hướng tích cực. Cụ thể, giảm hàm lượng xuất khẩu thô, tăng xuất khẩu sản phẩm chế biến, sản phẩm công nghiệp tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất cung ứng toàn cầu.

"Có thể khẳng định, đến nay vị thế nguồn cung sản phẩm của Việt Nam đã được khẳng định trên thị trường khu vực và thế giới. Thông qua đó vừa tăng trưởng xuất khẩu vừa tạo sức hút đối với đầu tư nước ngoài vào Việt Nam" - ông Đỗ Thắng Hải nhấn mạnh.

Các gian hàng giới thiệu sản phẩm Việt tại Diễn đàn

Cũng theo ông Hải, theo xu hướng thị trường, thời gian tới, tăng trưởng xuất khẩu sẽ theo hướng bền vững hơn. Có thể kim ngạch xuất khẩu không tăng nhưng giá trị thu về của các doanh nghiệp (DN) sẽ cao hơn.

Đồng quan điểm trên, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) cho biết, vài năm trở lại đây, xuất khẩu nước ta không chỉ có sự tăng trưởng về lượng mà còn nâng cao về chất, đạt giá trị cao hơn, thương hiệu Việt được biết đến nhiều hơn...

Cũng theo ông Phú, phát triển thị trường xuất khẩu thời gian qua đạt được những kết quả tích cực. Nước ta đã tích cực và chủ động tham gia đàm phán, ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do, đặc biệt các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với các đối tác lớn của Việt Nam như Hàn Quốc, Liên minh châu Âu, Liên minh Kinh tế Á - Âu.

"Đặc biệt Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã và đang tạo ra sức hút mới cho đầu tư nước ngoài và hoạt động ngoại thương, giúp các doanh nghiệp có thêm năng lực sản xuất và thúc đẩy kinh doanh, xuất khẩu" - ông Phú nhấn mạnh.

DN cần đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số

Theo Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải, để tận dụng và phát huy lợi thế cũng như các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, các DN phải chủ động thích ứng đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Nhiều sản phẩm xuất khẩu tiềm năng được giới thiệu tới người tiêu dùng

Phát biểu tại diễn đàn, ông Jonas Grunder - Phó Giám đốc quốc gia Văn phòng Hợp tác Thụy Sĩ, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam chia sẻ, DN xuất khẩu Việt Nam đang gặp phải nhiều thách thức về rào cản hội nhập như: các yêu cầu chất lượng, chứng nhận, thông tin thị trường, bao bì và ghi nhãn sản phẩm; về luật pháp như chưa hiểu biết về thị trường nước ngoài với các quy tắc và quy định khác nhau; về tiêu chuẩn bền vững… Muốn xuất khẩu bền vững, Việt Nam phải giải quyết được các vấn đề này.

"Sự lên ngôi của thương mại số là một điểm đáng lưu ý trong xu hướng xuất khẩu hiện nay. Năm 2017, giá trị dòng số “nhúng” vào nền kinh tế đạt 81.000 tỷ đồng, giá trị XK số đạt tới 97.000 tỷ đồng. Năm 2030, các con số này được dự báo đạt tới 953.000 tỷ đồng và 652.000 tỷ đồng. Thương mại số không chỉ đơn thuần là thương mại điện tử mà còn là đa dạng hình thức “nhúng” vào các ngành kinh tế với nhiều nền tảng số khác nhau, lĩnh vực rất màu mỡ cho DN Việt Nam khai thác trong tương lai. Võ Trí Thành

Còn theo Tiến sỹ Võ Trí Thành, Việt Nam đã mở cửa thị trường không chỉ với một quốc gia mà là kết nối với khu vực và toàn cầu. Do đó, nhận thức của cơ quan quản lý và DN cũng cần có sự thay đổi, thích ứng.

"Chúng ta đừng nhìn xuất khẩu chỉ là thị trường. Trong xúc tiến xuất khẩu điều cơ bản nhất vẫn là đối tác, phải cùng nhau xúc tiến xuất khẩu, tạo ra mạng lưới, tạo ra chuỗi giá trị và đầu vào" - ông Thành nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, cả cơ quan quản lý và DN cần thay đổi căn bản về xúc tiến thương mại theo hướng thiết thực và hiệu quả hơn. Xu hướng thị trường thế giới là tiếp cận thị trường với hình thức xúc tiền thương mại qua môi trường thương mại điện tử;

Ngoài ra, cần thực hiện xúc tiến thương mại theo chuỗi giá trị, xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại phát triển xuất khẩu trung và dài hạn, có trọng tâm, trọng điểm và đẩy mạnh xúc tiến thương mại khai thác thương mại điện tử và các nền tảng công nghệ số.

Mặt khác, thời gian tới, cần ưu tiên hỗ trợ về xúc tiến thương mại cho các DN vừa và nhỏ. Hiện khu vực DN này đang phải tự bươn trải nên rất khó khăn về vốn, về phương pháp thực hiện.

Thêm vào đó, cần phải tăng cường hoạt động cung cấp thông tin, tư vấn thông tin ngoài thị trường cũng như những hoạt động kết nối thị trường, giữa các nhà xuất khẩu của Việt Nam với các nhà nhập khẩu nước ngoài một cách hiệu quả...

Bài và ảnh: Tố Uyên